Investeerders gevonden voor Pallasreactor?

Minister Bruins van Volksgezondheid, Welzijn en Sport heeft een brief naar de Tweede Kamer gestuurd waarin hij aangeeft dat hij “verheugd is dat hij kan melden dat er momenteel concrete interesse is van private investeerders”.

“Concreet” lijkt in dit geval in te houden dat er juist niets concreets wordt gemeld over deze investeerders en ook niet hoe ver men hiermee is. Pensioenfonds PGGM zou één van de partijen kunnen zijn, maar niets is zeker.

De toekomst van Pallas ziet er ondanks de positieve tendens van de brief somber uit. De huidige business case van NRG draait op dit moment om de isotoop molybdeen (MO-99) en dit zal ook gelden voor Pallas. Wat dit betreft, steeds wordt gesuggereerd dat het gaat om behandelingen van met name kanker, maar MO-99 is een isotoop die niet voor behandeling, maar alleen voor diagnose wordt gebruikt en daarbij slechts deels voor kankerdiagnose. Deze diagnose gebeurt in SPECT-scanners, maar een hoogwaardig alternatief hiervoor is een ander type scanner: PET. Deze werkt niet met een reactor-isotoop, maar met cyclotron-isotopen. Het ziekenhuis in Alkmaar heeft zo’n cyclotron.

Wereldmarkt isotopen en positie daarin van de Pallasreactor

Belangrijk gegeven is dat Petten op dit moment een groot deel van de wereldmarkt voorziet van MO-99, waaronder de USA, dat is waar.

De USA gebruikt de helft van de wereldproductie van MO-99. Echter, binnen enkele jaren, ruim voordat Pallas isotopen kan leveren, zal de USA in haar eigen behoefte voorzien op basis van nieuwe technologie: geen kernreactor maar versnellers en cyclotrons die geen gevaarlijk afval aanmaken en geen langdurig stralende splijtstoffen gebruiken. Hiermee valt een groot deel van de markt voor Pallas weg.

In Europa komt er binnen 1 tot 2 jaar felle concurrentie van de FRM II reactor in München, de Jules Horowitz reactor in Cadarache en niet te vergeten natuurlijk de aan de Belgen door de Nederlandse staat weggegeven Lighthouse-technologie voor de productie van Molybdeen 99, zonder nucleaire reactor en zonder afval.

Andere isotopen?

Pallas wil ook andere isotopen produceren, bijvoorbeeld de isotoop Lutetium-177, belangrijk voor prostaatkankerbehandeling. Op dit moment is het aantal behandelingen met Lutetium slechts 1/1000 van de diagnoses met MO-99, dus op zich is dat economisch niet interessant ondanks de absurd hoge prijs die nu voor behandeling wordt gevraagd door de farmaceutische sector.

Lutetium-177 kan ook via andere technologie worden geproduceerd en er is nu al flinke concurrentie op het wereldtoneel. Krachtige cyclotrons en lineaire versnellers nemen de productie van reactorisotopen langzamerhand over, met als voorbeelden Shine Medical en Northstar Isotopes in de USA, Triumph/BWXT in Canada en later Myrrha in België, net over de grens.

Argumenten voor Pallas valide?

De argumenten die voor Pallas pleiten snijden volgens Duurzaam Schagen geen hout. Er is ondanks de claim van de gemeente absoluut geen sprake van extra werkgelegenheid, eerder minder dan nu bij NRG. De aanwezigheid van een nucleaire installatie is en blijft bedreigend voor de toeristische sector. Er is geen sprake van nieuwe technologie (ontwerp uit de jaren 50 in een nieuw jasje) en de negatieve impact op het Natura-2000-gebied blijft. Verder is er de enorme impact op verzilting en landbouw vanwege de zoetwateronttrekking uit het Noordhollands kanaal: tot 6.000 m3, oftewel 2 olympische zwembaden zoet water worden per uur gebruikt voor de koeling.

Voor wat betreft de veiligheid: de opdracht voor ontwerp en bouw is of zal worden gegund aan het Argentijnse bedrijf INVAP, ver weg dus want dichterbij zijn er geen bouwers van kernreactoren meer.  INVAP heeft recent een nieuwe reactor voor isotopen gebouwd in Australië, OPAL. Deze kwam recent in het nieuws vanwege veiligheidsincidenten: “Lucas Heights nuclear medicine production halts after workers exposed to unsafe radiation”:

https://www.abc.net.au/news/2019-06-24/lucas-heights-nuclear-facility-workers-exposed-to-radiation/11242278

en dit was niet het enige incident.

PAS-wetgeving en Pallas

In de oorspronkelijke versie van het Plan MER (bestemmingsplan plus milieueffectrapportage) was sprake van een “passende beoordeling” in het kader van de PAS-wetgeving: “Programma Aanpak Stikstof”. Deze beoordeling gaf aan dat er een depositie zou zijn die aanzienlijk hoger was dan de norm voor het Natura-2000-gebied van de Pettemerduinen, met name tijdens de bouw van de nieuwe reactor. Deze depositie werd echter volgens het plan MER gecompenseerd met toekomstige maatregelen.

Toen langzamerhand duidelijk werd dat de Raad van State met name het toepassen van toekomstige maatregelen niet zou goedkeuren heeft Pallas samen met het college B&W van Schagen besloten om een nieuwe passende beoordeling te laten maken. Hierin, heel wonderlijk, bleken de emissiewaarden opeens een factor 10 lager te liggen. De conclusie was dat er geen aantoonbare schade aan de natuur was door deze nieuw berekende emissiewaarden.

Hier is echt iets vreemds aan de hand:

De conclusie klopt niet, de waarden liggen nog steeds boven de norm, en ten tweede, de verantwoordelijk wethouder weigerde om de juridische verantwoording, die naar zeggen gedaan was door de gemeentelijke jurist en de landsadvocaat van deze belangrijke wijziging, voor te leggen aan de Gemeenteraad. De wethouder meldde wel dat de juridische verantwoording bestaat, wij hopen dat deze via een WOB-verzoek zal worden achterhaald, want hier is iets heel vreemds aan de hand.

Aan Duurzaam Schagen is bekend dat er inmiddels beroepschriften zijn ingediend tegen de goedkeuring van het Plan MER, waarin ook de stikstofdepositie aan de orde komt.

Business case geheim

Het bouwen van een reactor in Petten is uitermate belangrijk voor de inwoners van de gemeente Schagen. Daarom is het des te vreemder dat de business case geheim is: de gemeenteraad mag er over oordelen, maar mag de business case niet inzien. Ook de inwoners mogen niet weten wat er in staat. Als het zo belangrijk is voor Petten en Schagen, dan is dit onverteerbaar en Duurzaam Schagen vindt dan ook dat de business case moet kunnen worden ingezien door belanghebbenden: de inwoners.

Waarom in Petten?

Het nucleaire afval, de splijtstaven, moeten na gebruik langdurig gekoeld worden in een apart bassin, goed bewaakt. Daarna gaat dit hoogradioactieve spul over de weg op transport naar de Covra in Borssele.

Borssele was feitelijk de ideale plek voor de reactor, vanwege wegvallen van transport, nabije koelmogelikheden en nucleaire kennis.

Er is niet voor Borssele gekozen omdat naar zeggen alle faciliteiten voor de isotopenproductie al in Petten aanwezig zijn, alsmede de kennis. Niets is minder waar: de huidige isotopenfabriek is van Curium, geen deelnemer in Pallas, deze fabriek is oud en moet worden vernieuwd, en voor de veelgenoemde andere isotopen moeten ook nieuwe productiefaciliteiten worden gebouwd.

De investering in de business case, voor zover wij weten, heeft alleen betrekking op de reactor. Aan alleen een reactor heb je niets.

Voor de noodzakelijke vernieuwing van de huidige isotopenfabriek en voor de productie van nieuwe isotopen is er extra geld nodig. Hoe zit dit nu precies en wie is/wordt de eigenaar van de isotopenproductie? Vragen hierover hebben tot nu toe niet geleid tot antwoorden.

Het behouden van nucleaire kennis in Nederland?

Een heel slecht argument. Als de reactor eenmaal klaar is dan is er sprake van een handjevol operators, veel bewakingspersoneel en een kleine groep deskundigen.

Dit bereik je ook zeker niet door via een private investeerder een Argentijnse kernreactor te laten bouwen. Dit zou je wél doen door te investeren in niet reactorgebonden technologie, of, als het niet anders kan, door een kleine onderzoeksreactor te realiseren en te bemensen met Nederlands personeel: wel behoud van kennis, kleinschalig, geen koelprobleem en weinig afval. Misschien is dat nog een idee voor de campus, als alternatief?

Conclusie

Het blijft aanmodderen met kernreactoren, het afvalprobleem is niet opgelost, het veiligheidsregime is mensenwerk en blijkt steeds te verslappen in de loop van de tijd. We blijven zitten met een oude reactor in de duinen waar een nieuwe naast wordt gebouwd en waar er geen geld is voor de ontmanteling van de oude reactor en van de oude faciliteiten.

Het is uitermate dure technologie, niet alleen tijdens  de operatie maar vooral ook daarna. Voorbeelden zijn de vrijwel onoplosbare situaties in Doodewaard en van Delta in Borssele.

Nu dit alles privaat moet worden gefinancierd is de vraag hoe het zit met de aansprakelijkheid op termijn:

- Wat als de toekomstige eigenaar failliet gaat, wie zit er dan met de brokken?

- Wie is de uiteindelijke “eigenaar” van het afval?

- Welke zekerheid is er dat er geld kan worden verdiend, niet alleen op korte maar zeker ook op lange termijn?

- Welke zekerheden moeten vanuit de overheid worden geboden?

Vragen waarop de bewoners van de gemeente Schagen geen antwoord krijgen en waarin het college van B&W inclusief het grootste deel van de gemeenteraad ook niet in geïnteresseerd lijkt te zijn. De bezwaren van de inwoners, via 23 ingediende zienswijzen, zijn met ondeugdelijke argumentatie terzijde geschoven.

Investeerders gevonden?

Investeren in een kernreactor betekent investeren in een langdurige toekomst: het ding is bedoeld om tientallen jaren te functioneren en het uit bedrijf nemen en de ontmanteling is een langdurige en kostbare zaak. De investeerders moeten zich ook afvragen of uiteindelijk wel een maatschappelijk doel gediend wordt nu isotopenproductie op vrij korte termijn vrijwel niet meer door kernreactoren zal plaatsvinden. Elke isotoop kan inmiddels met andere technologie worden vervaardigd, die grotendeels al in productie is of in ieder geval productierijp.

Het is te hopen dat de investeerders goed nadenken en zich goed laten voorlichten, niet alleen door de alom aanwezige Pallaslobby, maar ook door onafhankelijke deskundigen en door een goed onderzoek te laten verrichten welke kostencomponenten op korte maar vooral ook langere termijn er zullen zijn. Daarnaast moeten zij zich “indekken” tegen allerlei afbreukrisico’s en aansprakelijkheden.  

Bezint eer ge begint!